کلاس ،استانداردها و ارزیابی های اتاق تمیز(کلین روم)

kelas

هنگام ارزیابی و تعیین کلاس اتاق تمیز (کلین روم) عامل‌های متعددی در نظر گرفته می‌شود و هر صنعت استاندارد پیش فرض خود را در این طبقه‌بندی به کار می‌گیرد. برای مثال طبقه‌بندی پیش فرض در صنعت بسته‌بندی اقلام و دستگاه‌های پزشکی اتاق تمیز ISO7 ( یا کلاس ۱۰۰۰۰) است.

هنگامی که می‌خواهید کلاس ضروری برای یکی از کاربردهای خاص اتاق تمیز را تعیین کنید، باید به سه پرسش اصلی زیر پاسخ دهید:

  • منابع آلودگی موجود کدام است؟
  • اندازه ذراتی که باید تصفیه و زدوده شود کدام است؟
  • چه مقدار هوا باید گردش داده (سیرکوله) شود تا آلاینده‌ها زدوده شود؟

انتخاب کلاس و استاندارد مناسب برای اتاق تمیز نیازمند مشاوره با مهندسین با تجربه و تعیین دقیق ابعاد، نوع سیستم تهویه مورد نیاز و طراحی دقیق کانال کشی‌هاست. مهندسین ما در شرکت البرز پترو پویا طراحی سیسستم‌های اتاق تمیز را با استفاده فناوری ALP ایتالیا و با بهینه‌ترین مصرف انرژی انجام می‌دهند. جهت دریافت مشاوره طراحی و اجرای سیستم‌های اتاق تمیز و تهویه مطبوع می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۸۸۹۶۹۱۷۸- ۰۲۱۸۸۹۶۹۱۷۹- ۰۲۱۸۸۹۹۶۰۹۱  تماس حاصل نمایید.

ارتباط آلودگی با تعیین کلاس اتاق تمیز


یک اتاق تمیز معمولی به منظور بیرون نگه داشتن آلایندگی‌های محیطی طراحی می‌شود. دو منبع آلودگی محیط‌های ساخته شده عبارت ‌است از: افراد داخل آن مکان و فرایندها و فعالیت‌هایی که در آنجا انجام می‌شود. بنابراین باید تعیین شود که افراد و فرایندهای درون محیطی چه آلودگی‌هایی را تولید می‌کنند.

اغلب اوقات می‌توان اتاق تمیزی با کلاس پایین‌تر ساخت، اما با بهبود عملکردهای داخل اتاق تمیز، برای مثال ارتقاء پوشش کارگران به استاندارد بالاتر، محیطی پاکیزه‌تر داشت. قرار دادن شبکه‌های هوای بازگشتی و سیستم‌های تصفیه و دستگاه تهویه هوا در موقعیت‌های مناسب داخل کلین روم به تمیزی بیشتر ناحیه‌های داخل محیط مورد نظر منجر می‌شود و کلاس اتاق تمیز را در آن ناحیه‌ها به سطح پایین‌تری می‌رساند. آگاهی از منابع آلودگی و ارائه یک طراحی بی‌نقص برای مقابله با آنها و همچنین بهبود عملکردها هزینه‌های مربوط به ساخت و اجرا را تا حد قابل توجهی کاهش می‌دهد.

kelas1

تاثیر اندازه ذرات بر کلاس اتاق تمیز

یکی از مهم‌ترین عامل‌هایی که باید هنگام ساخت اتاق تمیز در نظر گرفته شود اندازه ذراتی است که باید از محیط خارج شود. آیا تمام ذرات در هر اندازه‌ای باید زدوده شود؟ آیا اندازه ذرات تصفیه شده بازه یا حد مشخصی دارد؟ بسیاری جدول طبقه‌بندی اتاق تمیز (ارائه شده در بخش زیر) را در نظر می‌گیرند و برای تعیین کلاس لازم کم‌ترین تعداد ذرات معلق را لحاظ می‌کنند.

برای مثال فردی تصمیم می‌گیرد که تعداد ذرات باید کمتر از ۱۰۰ عدد در هر فوت مربع از اتاق تمیز باشد. بر پایه این اطلاعات کلاس لازم باید ISO 5 یا کلاس ۱۰۰ باشد. اما اگر اندازه ذراتی که باید تصفیه شود، در نظر گرفته نشود، مشکل پیش می‌آید. این که اندازه ذرات ۰٫۵ میکرون باشد یا ۵ میکرون تفاوت بارزی را در کلاس اتاق تمیز ایجاد می‌کند. اگر تصور شود که ذرات با اندازه نیم میکرون باید از محیط خارج شود، اما بزرگی ذرات مشکل‌ساز ۵ میکرون باشد، نمی‌توان گفت که استاندارد اتاق تمیز ISO 5 یا کلاس آن ۱۰۰ است؛ بلکه چنین اتاقی استاندارد ISO 8 و کلاس ۱۰۰۰۰۰ دارد.

تاثیر گردش هوا بر کلاس اتاق تمیز

وقتی کلاس اتاق تمیز یک طبقه بالاتر یا پایین‌تر می‌رود، برای مثال از ISO 8 (کلاس ۱۰۰۰۰۰) به  ISO 7 (کلاس ۱۰۰۰۰) برسد، گردش هوای آن باید دو برابر شود. تصفیه و جابجایی این مقدار هوا هزینه‌های عملکردی اتاق هوا را به نحو قابل توجهی افزایش می‌دهد. در تعداد فیلترها، بزرگی فضای هوای برگشتی، حجم تهویه مطبوع  لازم برای خنک کردن هوای برگشتی و مسائل بسیار دیگر باید تجدید نظر شود. تمام این مسائل هنگام عمل و در مرحله اجرا چند برابر می‌شود.

استانداردهای تعیین کلاس اتاق تمیز


kelas2

ضروری است شرکت‌هایی که باید از استانداردهای طراحی خاصی پیروی کنند، از این موضوع مطلع شوند که اتاق تمیز را می‌توان به گونه‌ای ساخت و به راه انداخت که با توجه به شرایط محیطی و کاربردی لازم با کلاس‌های تمیزی مختلفی انطباق داشته باشد. سند معتبر تعیین کلاس اتاق تمیز سازمان بین‌المللی استاندارد یا ISO است.

Capture1 (µm  نشان دهنده اندازه ذرات بر حسب میکرون است)

ISO 14644-1  اتاق تمیز را بر حسب اندازه و تعداد ذرات هوابرد بر متر مکعب هوا طبقه‌بندی می‌کند. قبل از اجرایی شدن ISO 14644-1، استاندارد فدرال ۲۰۹E  ایالات متحده راهنماهای صنعتی را برای طبقه‌بندی اتاق تمیز ارائه داد و تعداد ذرات ۰٫۵ میکرونی یا بزرگتر را در هر فوت مکعب از هوا مشخص کرد. برای مثال اتاق تمیز کلاس ۱۰۰ تحت استاندارد FED-STD-209E به این معنا است که ۱۰۰۰ ذره به بزرگی ۰٫۵ میکرون یا کوچکتر در هر فوت مکعب از هوا وجود دارد. این استاندارد به صورت رسمی در ۲۹ نوامبر ۲۰۰۱ لغو شد، اگر چه هنوز به طور گسترده از هر دو استاندارد استفاده می‌شود.

اندازه ذرات و اندازه گیری آنها (میکرون)


ذرات هوا در محیط اتاق تمیز برحسب میکرون اندازه گرفته می‌شود. یک میکرون معادل یک میلیونیم‌متر است. ذرات به بزرگی میکرون از سلول‌های زنده کوچک‌تر هستند و فقط با قوی‌ترین میکروسکوپ‌ها دیده می‌شوند.  برای این که بهتر با بزرگی میکرون آشنا شوید، در نظر بگیرید که پهنای تار مو از ۲۰ تا ۱۸۰ میکرون متغیر است و اندازه متوسط معمولاً ۵۰ تا ۷۰ میکرون است. ذره گرد و غبار کوچکی که در تابش خورشید دیده می‌شود، حدود ۶۰ میکرون است. چشم انسان نمی‌تواند اشیاء کوچک‌تر از ۵۰ میکرون را به طور پیوسته ببیند. دانه گرده حدود ۳۰ تا ۵۰ میکرون است. باکتری‌ها به بزرگی ۲ تا ۱۰ میکرون هستند. یک نمونه از هوای معمولی داخل ساختمان حاوی نیم تا یک میلیون ذره در هر فوت مکعب است.

kelas3

همان طور که در جدول مشاهده کردید، اتاق تمیز کلاس ISO  ۵ به گونه‌ای طراحی می‌شود که تعداد ذرات ۰٫۵ میکرونی یا بزرگتر در هر متر مکعب از هوای اتاق بیشتر از ۳۵۲۰ نباشد. اتاق تمیز ایزو ۵ معادل اتاق تمیز کلاس ۱۰۰ در استاندارد فدرال ۲۰۹E است که اجازه می‌دهد ۱۰۰ ذره (نیم میکرونی یا بزرگتر) در هر فوت مکعب از هوا وجود داشته باشد.