اتاق تمیز یا کلین روم(Clean Room) چیست؟کاربردها،انواع،تجهیزات و هزینه

tamixz

 اتاق تمیز یا کلین روم (Clean Room)محیطی مخصوص است که هوای آن با فیلترهای حذف ذرات معلق با راندمان بالا (HEPA ) یا فیلترهای اولپا با نفودپذیری پایین (ULPA) تصفیه می‌شود. اتاق تمیز با این هدف طراحی می‌شود که ضروریات کلاس پاکیزگی مورد نیاز را برای فرایندهای آزمایشگاهی یا تولیدی تامین کند. کلین روم به صورت یک اتاق مجزا طراحی می‌شود یا برحسب ضرورت به تعداد زیادی اتاق مجزا تقسیم‌بندی می‌شود. اتاق تمیز از دیوار سخت، دیوار شفاف محکم یا دیوار نرم ساخته می‌شود. دقت داشته باشید که کلین روم دستگاه تمیز کننده نیست و باید به طور مداوم تمیز شود.

شرکت‌ها بنا به دلایل متفاوت به اتاق تمیز نیاز پیدا می‌کنند. اگر شما کالایی تولید می‌کنید که آلاینده‌ها یا ذرات معلق هوا به سادگی به آن آسیب می‌زند، احتمالاً به اتاق تمیز نیاز دارید. اگر مطمئن نیستید یا می‌خواهید برآوردی انجام دهید، با کارشناسان شرکت البرز پترو پویا تماس حاصل فرمایید. مهندسین ما در شرکت البرز پترو پویا خدمات زیر را ارائه می‌دهند:

  • مشاوره اتاق تمیز
  • طراحی و اجرای کلین روم
  • آزمایش و گواهی
  • کنترل رطوبت و دما
  • برآورد هزینه
  • طراحی دستگاه‌های گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع HVAC
  • طراحی دستگاه‌های هواساز AHU

اتاق تمیز چیست؟


اتاق تمیز (Clean Room) محیطی کنترل شده است که در آن آلاینده‌هایی مانند گرد و غبار، میکروب‌های هوابرد و ذرات هواپخش (آئروسل) تصفیه می‌شوند تا تمیزترین محیط ممکن به دست آید. اکثر اتاق‌های تمیز برای تولید کالاهایی چون وسایل الکترونیکی، فراروده‌های دارویی و تجهیزات پزشکی به کار برده می‌شود. اتاق تمیز را می‌توان با توجه به سطح آلاینده‌ها بر حسب میزان ذرات وارد شونده به فضا در واحد متر مکعب درجه بندی کرد. کلین روم متغیرهایی مانند دما، جریان هوا و رطوبت را نیز کنترل می‌کند.

صنایع و فعالیت‌های زیر پرکاربردترین مواردی هستند که به اتاق تمیز نیاز دارند:

  • شرکت‌های تولیدی
  • تجهیزات پژوهشی
  • شرکت‌های دارویی
  • آزمایشگاه‌های پزشکی
  • تولید قطعات الکترونیکی
  • صنعت هوا فضا
  • تولید نانوتکنولوژی
  • تولید لنز و تجهیزات نوری
  • کاربردهای نظامی

اتاق تمیز چگونه کار می‌کند؟


اتاق تمیز در اصل برای خارج کردن آلاینده‌ها، ذرات معلق و آلودگی‌های هوای محیط بیرون کار می‌کند. هوای بیرون ابتدا وارد دستگاه تصفیه می‌شود، سپس فیلترهای HEPA یا ULPA هوا را تمیز و آلاینده‌های هوای خارج را برحسب ضروریات در نظر گرفته شده پالایش می‌کند. سپس هوای تصفیه شده با فشار وارد کلین روم می‌شود. به علاوه هوای آلوده داخل اتاق تمیز نیز از راه دریچه‌های هوا با فشار به بیرون اتاق رانده می‌شود یا این که دوباره وارد فیلترها می‌شود و فرایند تصفیه از ابتدا شروع می‌شود.

انواع آلودگی

  • ذرات معلق
  • گرد و غبار، پوست، مو، آرایش
  • مواد شیمیایی
  • نفت، روغن، یون‌های فلزی، عطر
  • بیولوژیک
  • باکتری، قارچ، جانوران جونده
  • تشعشع
  • نور ماورابنفش

اصول جریان هوا در اتاق تمیز


Capture

اتاق تمیز هوای داخل اتاق را با استفاده از فیلترهای HEPA یا ULPA به کارگیرنده‌ی اصول جریان هوای لایه‌ای یا آشفته پاک نگه می‌دارد. دستگاه‌های جریان هوای لایه‌ای یا یک جهتی هوای پالایش شده را به سمت پایین و جریان ثابت هدایت می‌کند. دستگاه‌های جریان هوای لایه‌ای معمولاً در سراسر سقف به کار برده می‌شود تا جریان ثابت و یک جهتی حفظ شود. معیارهای جریان لایه‌ای معمولاً روی هودهای LF  قابل حمل بیان می‌شود و در اتاق‌های تمیز طبقه بندی شده در ISO-1  تا ISO-4  ذکر می‌شود.

در طراحی مناسب اتاق تمیز باید سیستم توزیع هوای سراسری در نظر گرفته شود و مواردی چون امکان بازگشت هوای پایین لحاظ شود. یعنی در اتاق‌های با جریان عمودی باید هوای دیواره پایین در اطراف ناحیه چرخانده شود. در اتاق‌های با جریان افقی باید از بازگشت‌های هوا در کناره پایینی فرایند تصفیه استفاده شود. استفاده از هوای برگشتی از سقف نصب شده مغایر با طراحی سیستم اتاق تمیز است.

رده‌بندی اتاق تمیز


کلین روم با توجه به میزان تمیز بودن هوا، یا به بیان دقیق‌تر تعداد و اندازه ذرات در واحد حجم هوا رده‌بندی می‌شود. کارکنان اتاق تمیز باید در زمینه کنترل آلاینده‌ها آموزش کافی ببینند. کارکنان از راه دریچه هوابند، دوش هوا و یا اتاق رختکن وارد و خارج می‌شوند و باید لباس مخصوصی بپوشند که برای گیر انداختن آلاینده‌هایی طراحی شده است که به طور طبیعی توسط پوست و بدن تولید می‌شود.

لباس مخصوص اتاق تمیز


tamiz1

لباس مخصوص کارکنان کلین روم با توجه به کارکرد یا رده‌بندی اتاق انتخاب می‌شود و گاهی فقط شامل کلاه و روپوش می‌شود، و گاهی از سر تا پا باید در روپوش و شلوارهای چندلایه پوشانده شود و کارکنان ماسک تنفسی کپسول سرخود به صورت بزنند. لباس اتاق تمیز برای جلوگیری از آزاد شدن مواد از بدن کارکنان و آلوده نکردن محیط استفاده می‌شود. بدیهی است که خود لباس نباید ذرات یا فیبرهای آلوده کننده محیط را آزاد کند. این نوع آلودگی فردی عملکرد فراورده را در صنایع دارویی و نیمه‌رسانا تنزل می‌دهد و برای مثال در محیط‌های درمانی عفونت تقابلی بین کارکنان بیمارستان و بیماران ایجاد می‌کند.

البسه اتاق تمیز شامل چکمه، کفش، پیشبند، پوشاننده ریش، کلاه، سرهمی، ماسک صورت، روپوش آزمایشگاه، دستکش و دستکش انگشتی، آستین و روکش کفش می‌شود. لباس اتاق تمیز با توجه به ویژگی‌های فراورده تولیدی و خصوصیات اتاق تمیز انتخاب می‌شود. در اتاق تمیز با رده پایین کافی است کفش‌های مخصوص با کف صاف پوشیده شود تا گرو و خاک و آلودگی در شیارهای کف آن گیر نکند. البته صاف بودن کف کفش نباید باعث لیز خوردن کارکنان شود، چون ایمنی همواره مقدم بر کار است.  برای ورود به اتاق‌های تمیز کلاس ۱۰,۰۰۰  کافی است از روپوش، سرپوش و چکمه استفاده شود. حال آن که برای ورود به اتاق تمیز با کلاس ۱۰ باید روپوش‌های خاص با زیپ سراسری، چکمه، دستکش و ماسک کامل پوشیده شود.

حفظ استانداردهای اتاق تمیز


 tamiz3

شرکت‌های دارویی، تولید کننده تجهیزات پزشکی و زیست تکنولوژی مطالب مفیدی را پیرامون فعالیت استریل موفق در اتاق‌های تمیز ارائه می‌دهند و پی‌آمدهای احتمالی اهمال در رعایت استانداردها را شرح می‌دهند. کیفیت فراورده نهایی ساخته شده در این اتاق‌ها می‌تواند مسئله مرگ یا زندگی را رقم بزند و عوارض جبران‌ناپذیری را به بار بیاورد، به همین دلیل این شرکت‌ها استاندارد بالایی را برای آموزش دیدن کارکنان در زمینه سطوح پاک کنندگی و ماشین آلات، پوشش مناسب و روش‌های فعالیت ایمن در اتاق تمیز تعریف می‌کنند. پخش شدن کپک‌های قارچی خطرناک در حال افزایش است؛ آن‌ها به راحتی منتقل می‌شوند اما به سختی از بین می‌روند. در بین قارچ‌های تشخیص داده شده گونه‌های مضری مانند آسپرژیلوس، تریکوفیتون و پنی سیلیوم وجود دارد که بر روی اشیایی مانند خودکار، جعبه، چرخ و ... منتقل می‌شوند.

پس از یافتن کپک‌ها و قارچ‌ها زنجیره گسترده‌ای از اقدامات حفاظتی شروع می‌شود که آزمایش، ردیابی، نظارت و حذف آنها را شامل می‌شود. برای از بین بردن قارچ‌ها از ترکیبی از ضدعفونی کننده‌ها و میکروب کش‌ها استفاده می‌شود که به شیوه‌های مختلف روی دیوار گچی، سطوح پشت دیوارها و سطوح بدون پوشش، تجهیزات و سیستم‌های جریان هوا اعمال می‌شود.

هزینه اتاق تمیز(کلین روم)


هزینه اتاق تمیز به عوامل زیادی بستگی دارد.کلاس اتاق تمیز، ابعاد آن، تجهیزات اتاق تمیز،هزینه طراحی و اجرا،نوع کاربری اتاق و بسیاری از عوامل دیگر.به منظور تعیین هزینه دقیق اتاق تمیز مشاوره با تیم طراحی و اجرا امری ضروری است. مهندسین ما در شرکت البرز پترو پویا آماده ارائه خدمات مشاوره و طراحی و اجرای پروژه‌های تاق تمیز تحت لیسانس شرکت ALP ایتالیا هستند.جهت دریافت مشاوره و یا مطرح کردن سوالات خود می‌توانید با ما از طریق شماره‌های ۰۲۱۸۸۹۶۹۱۷۸- ۰۲۱۸۸۹۶۹۱۷۹- ۰۲۱۸۸۹۹۶۰۹۱ تماس حاصل نمایید.